Tijdens het ontwikkelen van onze eerste recepten stonden we een middag in de supermarkt, verpakkingen van koekjes om te draaien en de ingrediëntenlijst te lezen. Bijna elk pak zei hetzelfde: “plantaardige olie” of “palmolie”, meestal ergens in de eerste drie ingrediënten. Dat was het moment dat we besloten: dat gaat bij ons nooit in de kom. nonomeme-koekjes zijn 80 gram, met 100% echte chocolade en zonder palmolie, en dat is geen marketingzin maar een keuze die we elke bakdag opnieuw maken.
Wat is palmolie, en waarom zit het in bijna alles?
Palmolie wordt geperst uit de vruchten van de oliepalm en is wereldwijd de goedkoopste plantaardige olie om te produceren. Voor fabrikanten is het bijna te mooi om waar te zijn: het is smaakneutraal, blijft bij kamertemperatuur vast (net als boter, maar dan zonder de prijs of de bederfelijkheid van boter), en geeft gebak een lange houdbaarheid. Daarom vind je het niet alleen in koekjes, maar ook in chips, chocopasta, margarine en zelfs shampoo.
Het probleem met palmolie
Het probleem zit niet in het ingrediënt zelf, maar in de schaal waarop het wordt geproduceerd. Voor palmolieplantages is al enorm veel regenwoud gekapt, vooral in Indonesië en Maleisië, met verlies van leefgebied voor onder andere orang-oetans als direct gevolg. Daarnaast is palmolie relatief rijk aan verzadigd vet vergeleken met de meeste andere plantaardige oliën. Er bestaat gecertificeerde, duurzamere palmolie (RSPO), maar die lost het smaakprobleem niet op: het blijft een neutrale vulstof, geen ingrediënt dat iets aan je koekje toevoegt.
Wat wij gebruiken in plaats van palmolie
Al onze koekjes worden gemaakt met echte roomboter en pure of melkchocolade, nooit met compound chocolade of goedkope plantaardige vetten. Dat is duurder en lastiger te verwerken, roomboter is gevoeliger voor temperatuur en houdt een cookie minder lang houdbaar, maar het is precies waarom onze koekjes smaken zoals ze smaken. We bakken op bestelling in kleine batches, dus we hoeven geen concessies te doen aan smaak om aan houdbaarheid te winnen.
Het verschil proef je, letterlijk
Boter smelt rond lichaamstemperatuur. Dat is precies waarom een koekje met echte roomboter zacht wordt in je mond en een volle, ronde smaak achterlaat. Palmolie heeft een hoger smeltpunt, waardoor koekjes die ermee gemaakt zijn een net iets vetter, waxig mondgevoel kunnen hebben, en de smaak van echte chocolade of boter minder goed naar voren komt. Het is een subtiel verschil tot je ze naast elkaar proeft, en dan is het ineens overduidelijk.
Hoe herken je palmolie op een etiket?
Sinds de Europese voedselinformatieverordening (EU 1169/2011) mogen fabrikanten plantaardige olie niet meer wegstoppen achter de vage term “plantaardige olie”. Ze moeten de bron benoemen. Let op deze termen op een etiket:
- Palmolie of palmvet, de meest directe vermelding.
- Palmpitolie of palmpitvet, gemaakt uit de pit in plaats van de vrucht, maar met vergelijkbare eigenschappen.
- Elaeis guineensis, de Latijnse naam van de oliepalm, vaak gebruikt in cosmetica maar soms ook op voedseletiketten.
- Staat er “plantaardige olie” zónder specificatie? Dan is het product waarschijnlijk buiten de EU geproduceerd of verpakt, of verouderd geëtiketteerd, en is voorzichtigheid op zijn plaats.
Meer weten over wat er precies in onze koekjes zit, inclusief allergenen? Bekijk onze allergeneninformatie. En wil je meer lezen over het verschil tussen ambachtelijk en industrieel gebak? Dat leggen we uit in ambachtelijke koekjes vs. supermarktkoekjes.
Waarom deze keuze niet onderhandelbaar is
We zouden onze koekjes langer houdbaar en goedkoper kunnen maken met palmolie. Dat doen we niet, en dat zullen we ook niet gaan doen. Een nonomeme-koekje is bedoeld om binnen een paar dagen op te eten, vers en eerlijk gemaakt, niet om maandenlang in een schap te liggen. Bekijk onze koekjes of stel direct je eigen box samen.
Veelgestelde vragen
Wat is het probleem met palmolie in koekjes?
Palmolieproductie draagt wereldwijd bij aan ontbossing en verlies van leefgebied, vooral in Zuidoost-Azië. Daarnaast is het relatief rijk aan verzadigd vet en smaakt het neutraal, waardoor het vooral dient als goedkope vulstof in plaats van een ingrediënt dat smaak toevoegt.
Waarom gebruiken de meeste koekjesmerken wel palmolie?
Palmolie is goedkoop, blijft bij kamertemperatuur vast zoals boter en verlengt de houdbaarheid aanzienlijk. Voor fabrikanten die maanden houdbaar gebak in een schap willen leggen, is het bijna onmisbaar. Voor ons, die vers op bestelling bakken, is die houdbaarheid geen doel op zich.
Hoe herken ik palmolie op een productetiket?
Kijk naar termen als “palmolie”, “palmvet”, “palmpitolie” of “elaeis guineensis”. Sinds 2014 moet dit binnen de EU expliciet vermeld worden en mag het niet verstopt worden achter de algemene term “plantaardige olie”.
Gebruiken jullie palmolie in jullie koekjes?
Nee, nooit. We bakken uitsluitend met echte roomboter en pure of melkchocolade. Onze koekjes bevatten geen palmolie, geen compound chocolade en geen conserveermiddelen.